देहरादून – 21 अप्रैल 2025: पृथ्वी दिवस से पहले, एम आई टी वर्ल्ड पीस यूनिवर्सिटी (एमआईटीडब्ल्यूपीयू) ने सतत ऊर्जा अनुसंधान में दो प्रमुख प्रगति की घोषणा की है: गन्ने के रस से सीधे हरित हाइड्रोजन (ग्रीन हाइड्रोजन) उत्पन्न करने की एक अनोखी प्रक्रिया और एग्रो-वेस्ट आधारित हेटेरोजीनियस कैटालिस्ट का उपयोग करते हुए बायोडीजल उत्पादन के लिए एक अभिनव बैच रिएक्टर प्रणाली। ये दोनों विकास भारत की हरित ऊर्जा संक्रमण और सतत भविष्य की दिशा में एमआईटीडब्ल्यूपीयू की प्रतिबद्धता को दर्शाते हैं।
विश्वविद्यालय ने गन्ने के रस से सूक्ष्मजीवों की सहायता से हाइड्रोजन उत्पन्न करने की एक विशेष प्रक्रिया विकसित की है, जो कार्बन डाइऑक्साइड को भी एसिटिक एसिड में परिवर्तित करती है, जिससे यह प्रक्रिया और अधिक सतत बन जाती है। यह शोध भारत सरकार के ग्रीन हाइड्रोजन मिशन का समर्थन करता है और चीनी उद्योगों को हाइड्रोजन उत्पादन का अवसर देता है, जिससे आयातित जीवाश्म ईंधनों पर निर्भरता कम हो सकती है। इस तकनीक के लिए पेटेंट पहले ही दायर किया जा चुका है और परियोजना प्रस्ताव को नवीन और नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालय (MNRE) को फंडिंग के लिए प्रस्तुत किया गया है।
ग्रीन हाइड्रोजन पर उत्कृष्टता केंद्र की स्थापना का प्रस्ताव भी MNRE को भेजा गया है। डॉ. भारत काले, एमेरिटस प्रोफेसर और मैटेरियल साइंस केंद्र के निदेशक ने बताया, “हमारी बायोप्रोसेस तकनीक कमरे के तापमान पर गन्ने का रस, समुद्री जल और अपशिष्ट जल का उपयोग कर कार्य करती है, जिससे वैश्विक स्तर पर हाइड्रोजन लागत को $1 प्रति किलोग्राम तक लाने के प्रयासों को बल मिलता है। पारंपरिक जल-विच्छेदन विधियों की तुलना में यह प्रक्रिया मूल्यवान उप-उत्पाद उत्पन्न करती है, जिससे शून्य अपशिष्ट सुनिश्चित होता है और यह भारत की ऊर्जा रूपांतरण यात्रा के लिए एक व्यवहारिक समाधान बनती है। हम इस तकनीक को लैब स्तर पर विकसित करने और उद्योगों को हस्तांतरण के लिए भागीदारों की तलाश कर रहे हैं।”
हाइड्रोजन भंडारण के लिए मेटालो-ऑर्गेनिक फ्रेमवर्क (MOF) का उपयोग कर अनुसंधान कार्य भी प्रगति पर है, जिसमें CO2 कैप्चर पर भी विशेष ध्यान दिया गया है।
विश्वविद्यालय का लक्ष्य उद्योगों को इस तकनीक के स्केल-अप में सहयोग करना है, और यह अगले एक वर्ष के भीतर व्यावसायिक रूप से सक्षम हो सकती है। इस परियोजना का नेतृत्व डॉ. सागर कानेकर, डॉ. भारत काले, डॉ. आनंद कुलकर्णी, प्रो. निरज टोपरे, डॉ. संतोष पाटिल, डॉ. देव थापा, डॉ. बिस्वास और डॉ. रत्नदीप जोशी कर रहे हैं।
इसके अलावा, एमआईटीडब्ल्यूपीयू ने कृषि अपशिष्ट आधारित हेटेरोजीनियस कैटालिस्ट का उपयोग कर टिकाऊ बायोडीजल उत्पादन के लिए एक कुशल बैच रिएक्टर प्रणाली विकसित की है। इस कैटालिस्ट और प्रणाली को पेटेंट कराया गया है, जो अपशिष्ट उत्पादन को समाप्त कर पर्यावरण-अनुकूल समाधान प्रदान करती है और कृषि अवशेषों का किफायती व प्रभावी उपयोग करती है। इस कैटालिस्ट की छिद्रयुक्त संरचना सतह क्षेत्र को बढ़ाती है, जिससे उत्पादन की दक्षता और तापीय स्थिरता में सुधार होता है।
डॉ. काले ने आगे कहा: “इस प्रणाली से उत्पादित बायोडीजल जीवाश्म ईंधनों के लिए एक सस्ता और प्रभावी विकल्प है। पेटेंट में कैटालिस्ट और प्रक्रिया डिजाइन दोनों को शामिल किया गया है, जो उत्पादन में दक्षता सुनिश्चित करता है। जबकि उद्योग भागीदारी की चर्चा जारी है, तकनीक हस्तांतरण के छह महीनों के भीतर व्यावसायीकरण की उम्मीद है। बड़े पैमाने पर बायोडीजल उत्पादन उद्योगों की सहभागिता और सरकारी नीतियों पर निर्भर करेगा। यह प्रक्रिया पंजाब और हरियाणा जैसे राज्यों में बायोमास जलाने की समस्या को हल करने में भी सहायक हो सकती है।”
इन दोनों परियोजनाओं का नेतृत्व प्रो. निरज टोपरे, डॉ. संतोष पाटिल और डॉ. भारत काले कर रहे हैं। ये नवाचार सतत ऊर्जा समाधानों को उजागर करते हैं, जो जीवाश्म ईंधनों के व्यवहारिक विकल्प प्रदान करते हैं और भारत के ग्रीन एनर्जी ट्रांजिशन को सहयोग करते हैं। विश्वविद्यालय इन तकनीकों के त्वरित व्यवसायीकरण के लिए उद्योग सहयोग की लगातार तलाश कर रहा है।
What’s up, after reading his awesome poist i amm also glad to
sharre myy experience hee witth mates.
Hello, yes thjs article iss truly faastidious andd I haave learned loot oof things
from it onn tthe tokpic oof blogging. thanks.
Awesome! Itss trily amazzing paragraph, I hawve goot much clear idfea cconcerning from thiis article.
اعلام نتایج نهایی انتخاب رشته آزمون سراسری، قابل
توجه داوطلبان آزمون سراسری که به منظور
اطلاع از اعلام نتایج نهایی انتخاب رشته
آزمون سراسری در زمان مقرر، میتوانید از طریق پایگاه اطلاعرسانی سازمان سنجش آموزش کشور اقدام فرمایید.
Dog registries assist in tracking a pet’s breed and ensure authenticity.
Have you registered your dog yet?
Woneerful beat ! I wouild likke to apprentice att tthe samne time as
yoou amend your website, howw coulod i subscribe forr a weblog web site?
Thee accunt hrlped me a appropriate deal. I hhad beeen tinjy biit acquainted oof
this your broascast provided breight trnsparent idea
I visited mazny blogs bbut the ahdio feature for auduo sogs current att this weeb page is
in fact excellent.
I regard something genuinely interesting about your blog so I saved to bookmarks.
Adopting a French Bulldog is truly life-changing – thank you for
this info!.
پروتئین وی پرو موتانت، یک مکمل پروتئینی پیشرفته و کامل است که برای حمایت از رشد سریع عضلات، ریکاوری، و سلامت عمومی طراحی شده است.
پروتئین وی ریسرچ ناترکس، مکملی با کیفیت بالاست که برای کمک به رشد و ریکاوری عضلات طراحی شده است.
پروتئین وی نیتروتک ماسل تک، هر پیمانه ۳۰ گرم پروتئین خالص دارد که عمدتاً از پروتئین وی ایزوله و پپتیدهای وی تأمین میشود.
پروتئین وی چیست، یک پروتئین کامل است، به این معنی که حاوی تمام 9 اسید آمینه ضروری است.
پروتئین وی ایزوله رول وان 900 گرمی، یک پروتئین وی ایزوله ۱۰۰٪ خالص و هیدرولیز شده است که به سرعت جذب بدن میشود.
وی ماسل رولز، ترکیبی از پروتئین وی ایزوله و کنسانتره است که در هر وعده ۳۴ گرمی، ۲۵ گرم پروتئین خالص، ۵.۹ گرم BCAA و ۱۳۲ کالری دارد.
پروتئین وی سوپریم کوین لورون، حاصل سالها تجربه و دانش یکی از اسطورههای بدنسازی، کوین لورون، است.
پروتئین کینگ وی رونی کلمن، ترکیبی از پروتئین وی کنسانتره و پروتئین وی ایزوله است.
وی ایزوله دایماتیز 650 گرمی، از برند معتبر دایماتیز (Dymatize)، مکملی عالی برای تأمین پروتئین باکیفیت است.
وی ایزوله ویسلی، پودری با 6 گرم BCAA و 14 گرم EAA در هر سروینگ است که با روش میکروفیلتراسیون جریان متقاطع تولید میشود.
وی نیتروتک گلد کیسه ای ماسل تک 3600 گرمی، برای ورزشکارانی طراحی شده که به دنبال بهترین نتیجه در کوتاهترین زمان ممکن هستند.
وی ایزوله الیمپ کیسه ای 600 گرمی، یک مکمل پروتئینی کامل با فرمولاسیون پیشرفته است که از پروتئینهای وی ایزوله با کیفیت بالا تشکیل شده.
وی اینر ارمور، از پروتئین گاوهای علفخوار نیوزلندی تهیه شده و سرشار از لوسین، یکی از آمینو اسیدهای شاخهای (BCAA)، است.
فیتنس مکمل، دارای بهترین مکمل های خارجی و اورجینال، شامل پروتئین وی و…
وی گلد اپتیموم نوتریشن کیسه ای 4500 گرمی، یکی از پرفروشترین پودرهای پروتئین وی در دنیاست.
پروتئین کازئین، یکی از دو پروتئین اصلی موجود در شیر است (پروتئین دیگر، آب پنیر یا وی است).
پروتئین کازئین rule 1، مکملی ایدهآل برای تأمین پروتئین در طولانیمدت است. هر وعده از این مکمل، ۲۵ گرم پروتئین میسلار کازئین باکیفیت را به بدن شما میرساند.
پروتئین کازئین چیست، کازئین نوعی پروتئین از گروه فسفو پروتئینهاست که به طور طبیعی در شیر پستانداران وجود دارد.
وی نیتروتک گلد کیسه ای ماسل تک 4 کیلویی، یک مکمل پروتئینی پیشرفته است که از ترکیب منحصربهفردی از پپتیدها و ایزوله پروتئین وی تشکیل شده است.
وی ایزوله کور فا کیسه ای 500 گرمی، حاوی مقادیر قابل توجهی از آمینواسیدهای شاخهدار (BCAAs) و گلوتامین است که نقش کلیدی در ترمیم و رشد عضلات دارند.
وی ایزوله کلیر اپلاید نوتریشن کیسه ای 875 گرمی، محصولی متفاوت و باکیفیت برای ورزشکارانی است که به دنبال راهی سبک و مؤثر برای تأمین پروتئین مورد نیاز بدن خود هستند.
وی کوامترکس کیسه ای 900 گرمی، یک مکمل پودری باکیفیت است که از کنسانتره پروتئین وی ساخته شده.
وی ایزوله ایزو XP اپلاید نوتریشن کیسه ای 1 کیلویی، یک مکمل پروتئینی وی ایزوله خالص و باکیفیت است که برای رشد و حفظ عضلات بدون چربی طراحی شده.
وی رول وان کیسه ای 4500 گرمی، یک مکمل پروتئینی باکیفیت و کامل است که برای حمایت از رشد و ریکاوری عضلات طراحی شده.
وی ایزوله رول وان کیسهای 4500 گرمی، به دلیل کیفیت بالا و طعم فوقالعادهاش، یکی از محبوبترین مکملهای پروتئینی در جهان است.
وی ایمپکت مای پروتئین کیسه ای 2500 گرمی، مکملی پرفروش و باکیفیت است که با ترکیب ویژهای از پروتئینهای باکیفیت، اسیدهای آمینه شاخهدار (BCAA) و گلوتامین، برای حمایت از عملکرد ورزشی شما طراحی شده است.
لمینت فارگو، یکی از ریبون پرینتر کارتهای شرکت HID آمریکا است.
وی دایت اپلاید نوتریشن 1 کیلویی، یکی از محبوبترین مکملهای پروتئینی در اروپا است که به دلیل ترکیب منحصربهفرد و کیفیت بالای خود شناخته میشود.
وی ایزوله ایمپکت مای پروتئین کیسه ای 2.5 کیلویی، با خلوص فوقالعاده بالا، یکی از بهترین انتخابها برای ورزشکاران است.
مکمل کراتین، مکملی محبوب در دنیای بدنسازی و ورزش، ترکیبی طبیعی است که از سه اسیدآمینه آرژنین، گلایسین و متیونین در بدن تولید میشود.
مکمل پروتئین، این ماکرومغذی قدرتمند، اساس ساختار سلولها و عضلات ماست.
مکمل کراتین مونوهیدرات، یک ترکیب طبیعیه که از سه اسید آمینه گلیسین، آرژنین و متیونین ساخته میشه و به طور عمده در عضلات اسکلتی ذخیره میشه.
کراتین مونوهیدرات مای پروتئین کیسه ای 1 کیلویی، یکی از محبوبترین و بهترین مکملهای کراتین در جهان است.
پروتئین کوکی اپلاید نوتریشن کیسه ای 1 کیلویی، با ترکیب بینظیر پروتئین و طعم دلپذیر خمیر کوکی، تجربهای کاملاً جدید و لذتبخش را برای شما به ارمغان میآورد.
کراتین مونوهیدرات اینر ارمور 400 گرمی، میتواند به شما در ریکاوری و بهبود عملکرد ورزشی کمک کند.
مکمل ویتامین، مواد حیاتی ای است که بدن ما برای عملکرد صحیح به آنها نیاز دارد.
مولتی ویتامین، مکملهایی هستند که ترکیبی از ویتامینها و مواد معدنی ضروری را در یک قرص یا کپسول گرد هم میآورند.
مولتی ویتامین یو اس ان 60 عددی، برای افرادی طراحی شده که سبک زندگی فعالی دارند و به دنبال تأمین کامل نیازهای روزانه خود به ویتامینها و مواد معدنی هستند.
وی اینر ارمور، از پروتئین گاوهای علفخوار نیوزلندی تهیه شده و سرشار از لوسین، یکی از آمینو اسیدهای شاخهای (BCAA)، است.
وی ایزوله زومد لبز، یک مکمل با کیفیت بالا است که از آبپنیر ایزوله با خلوص ۹۰–۹۵٪ تهیه شده و تقریبا فاقد چربی و لاکتوز است.
مولتی ویتامین A-Z مای ویتامینز، یک مکمل روزانه کامل است که با ۹۰ کپسول، نیازهای بدن شما به ویتامینها، مواد معدنی، آنتیاکسیدانها و ریزمغذیها را پوشش میدهد
کراتین چیست؟، کراتین یک ترکیب طبیعی است که در بدن انسان تولید میشود و نقش کلیدی در تأمین انرژی سریع و قدرتمند برای عضلات ایفا میکند.
وی موتانت کیسه ای 2300 گرمی، با فرمولاسیون پیشرفته و ترکیبات دقیق، یک مکمل کامل برای حمایت از رشد عضلات و بهبود عملکرد ورزشی است.
کراتین مونوهیدرات میکرونایز اپتیموم نوتریشن 600 گرمی، یک مکمل باکیفیت و مؤثر برای ورزشکاران است که به افزایش قدرت و حجم عضلات کمک میکند.
مولتی ویتامین اپتی من اپتیموم نوتریشن 90 عددی، یک مولتی ویتامین جامع و قدرتمند است که به طور اختصاصی برای نیازهای تغذیهای آقایان، به ویژه ورزشکاران، طراحی شده است.
پروتئین کازئین میسلار ناترند 2300 گرمی، به دلیل جذب آهسته و پایدار، به عضلات شما اجازه میدهد تا ساعتها از فواید اسیدهای آمینه بهرهمند شوند.
وی ایزوله ایزوجکت ایوژن 900 گرمی، یک پروتئین وی ایزوله با خلوص فوقالعاده بالاست که توسط شرکت معتبر Evogen Nutrition تولید میشود.
کراتین مونوهیدرات ویکتور مارتینز 300 گرمی، نقشی حیاتی در تأمین انرژی مورد نیاز عضلات ایفا میکند.
پروتئین هگزا پرو المکس 2300 گرمی، یک مکمل پروتئینی پیشرفته و باکیفیت است که برای تغذیه طولانیمدت عضلات ورزشکاران طراحی شده است.
کراتین مونوهیدرات ایوژن 300 گرمی، یک مکمل غذایی باکیفیت است که به طور خاص برای بهبود عملکرد ورزشی و حمایت از رشد عضلانی طراحی شده.